خودرو

بهترین زمان تعویض روغن گیربکس

5
(1)

حتما می‌دانید که داشتن ماشین، فقط به رانندگی با آن و گاز دادن نیست و باید مراقب موارد زیادی باشید و با دقت از خودرو خود نگه داری کنید مخصوصا اگر می‌خواهید درچند سالی که صاحب آن هستید شما را خیلی به دردسر نیندازد و برایتان کارکند.

برای مراقبت از قطعات مختلف نیاز به یک حداقل آگاهی در مورد اجزاء مختلف خودرو دارید. به عنوان مثال باید بدانید که چه موقع و چطور یک قطعه نیاز به تعویض دارد همانند تعویض تسمه تایم و اینکه چطور می‌توانید سرعت فرسودگی ماشین خود را کاهش دهید یا دانش ابتدایی نسبت به برق خودرو داشته باشید.

یکی از مهمترین موارد بررسی خودرو، تعویض روغن گیربکس است. کاری که خیلی از مردم به اشتباه باور دارند که ضروری نیست.

در این مقاله قصد داریم به شما اطلاعات اولیه‌ای راجع به روغن گیربکس و تعویض آن بدهیم.

تعویض روغن خودرو

گیربکس (یا جعبه دنده) و عملکرد آن در ماشین چیست؟

قبل از دانستن زمان مناسب تعویض روغن گیربکس و آشنایی با آن، بهتر است با کارکرد خود گیربکس هم کمی آشنا شوید. گیربکس بخشی از خودرو است که قدرت را از موتور به چرخ‌ها انتقال می‌دهد. به دو صورت دستی و اتوماتیک وجود دارد که عملکرد آن‌ها با هم متفاوت است.

گیربکس دستی مجموعه‌ای از چرخ دنده‌ها است که دور یک میله قرار دارند. با فشاردادن کلاچ و قراردادن دنده درجای خود، این چرخ دنده‌ها در محل مورد نظر قرار می‌گیرند. با رها کردن کلاچ دیگر قدرت موتور به چرخ‌ها منتقل نمی‌شود. مقدار قدرت و گشتاور هم بسته به دنده‌ای که راننده آن را قرار می‌دهد دارد.

گیربکس دستی چیست

 در گیربکس اتوماتیک دنده‌ها روی میله چیده شده‌اند و با تغییر فشار پدال گاز تغییر می‌کنند. هنگامی که راننده پدال‌گاز را فشار می‌دهد دنده بسته به سرعت عوض می‌شود و اگر فشار روی گاز کم شود دنده بسته به سرعت خودرو کم می‌شود.

گیربکس اتوماتیک چیست

روغن گیربکس چیست؟

روغن گیربکس که گاهی به آن واسکازین هم گفته می‌شود نوعی روان کننده است که باعث می‌شود قطعات داخل گیربکس به سهولت حرکت کنند و برای عملکرد مناسب گیربکس بسیار حیاتی است. همان‌طور که قطعات متحرک در دیگر بخش‌های خودرو به روان سازی نیاز دارند گیربکس هم به‌عنوان یکی از بخش‌هایی که قطعات متحرک زیادی دارد نیاز به ایجاد لغزندگی دارد.

همچنین روغن گیربکس به روان سازی بخش‌های دیگری مثل دیفرانسیل و جعبه فرمان هم کمک می‌کند. پس با توجه به نقش حیاتی آن و نقش گیربکس در انتقال نیروی تولید شده به چرخ‌های خودرو، این روغن از موارد حیاتی برای کارکرد مناسب خودرو است و برای سلامت آن باید به زمان و نحوه تعویض روغن گیربکس وارد باشید.

آیا روغن در گیربکس دستی و اتوماتیک با هم تفاوت دارد؟

در گیربکس اتوماتیک علاوه بر کاهش اصطکاک، روغن گیربکس نقش خنک کننده را هم دارد. تفاوت روغن این دو گیربکس در غلظت و گرانروی آن‌ها است. در هنگام تعویض روغن گیربکس باید دقت داشت که در بعضی مواقع می‌توان از روغن گیربکس اتوماتیک برای گیربکس دستی استفاده کرد اما روغن گیربکس دستی نباید برای اتوماتیک استفاده شود.

تعویض روغن گیربکس چرا باید انجام شود؟

گیربکس قطعه‌ای است که تقریبا کاملا از قطعاتی تشکیل شده است که دائما با هم تماس دارند و روی هم حرکت می‌کنند و در نتیجه اصطکاک زیادی با هم دارند. روغن گیربکس به طور مداوم مصرف می‌شود تا از فشار وارده بر گیربکس ماشین بکاهد و باعث شود گیربکس بهترین عملکرد خودش را داشته باشد.

اما مانند بسیاری از روغن‌ها پس از مدت زمانی باید تعویض شود وگرنه مواد جمع شده در فیلتر روغن گیربکس به مرور زمان، باعث آسیب به اجزاء آن می‌شوند و هزینه‌های تعمیر زیادی رو دست شما می‌گذارند. پس برای کارکرد بهتر گیربکس خود و جلوگیری از وارد شدن آسیب به آن، افزایش طول عمر قطعات‌ گیربکس و جلوگیری از هزینه‌های سنگین تعمیر گیربکس، تعویض روغن گیربکس باید انجام شود.

یکی از مواردی که بسیاری از افراد و به‌خصوص افرادی که به خودرو خود اهمیت می‌دهند در این مورد از آن غفلت می‌کنند این است که برای تهیه روغن گیربکس خوب هزینه می‌کنند و بهترین روغن‌ها را می‌خرند اما به اشتباه تصور می‌کنند که این روغن با کیفیت اگر دیرتر تعویض شود ایرادی ندارد و زمان تعویض روغن را به تاخیر می‌اندازند و با این‌کار صدمات زیادی را به خودرو خود وارد می‌کنند.

دلیل عوض کردن روغن گیربکس

چرا روغن گیربکس فرسوده می‌شود؟

با گذشت زمان و تجمع آلاینده‌ها و ذرات فلزی در روغن ،که اکثرا در اثر سایش قسمت‌های مختلف گیربکس روی هم ایجاد می‌شوند، عملکرد روغن کاهش می‌یابد و پس از گذشت یک مدت دیگر آن کاربرد اولیه را ندارد و باید عوض شود.

همچنین افزایش دمایی که در گیربکس اتفاق می‌افتد هم باعث کاهش عملکرد روغن به مرور زمان می‌شود. هرچه کیفیت روغن استفاده شده کمتر باشد آسیب وارده به قطعات بیشتر است و زودتر فرسوده می‌شوند. پس بهتر است از روغن‌های با کیفیت استفاده کنید اما این به این معنا نیست که می‌توانید آن‌ها را دیر به دیر عوض کنید و انجام به موقع تعویض روغن گیربکس امری الزامی است.

مقاله نکات ضروری در خرید لاستیک ماشین را به شما توصیه میکنیم.

چه زمانی باید تعویض روغن گیربکس و فیلتر آن انجام شود؟

بعضی ماشین‌ها سیستم‌هایی برای زیر نظر گرفتن روغن گیربکس دارند و زمان لازم برای تعویض روغن گیربکس را به شما اطلاع می‌دهند. اگر ماشین شما همچین سیستمی ندارد هم روش تقریبی برای تعیین زمان آن وجود دارد که به این صورت است:

در ماشین‌های دنده‌ای به مرور زمان فرسایش دنده و آلوده شدن روغن به مواد آلاینده و ذرات فلزی روغن را آلوده می‌کند. ماشین‌های دنده‌ای هر 48000 تا 80000 کیلومتر نیاز به تعویض روغن دارند.

ماشین‌های دنده اتوماتیک به نسبت ماشین‌های دنده‌ای حرارت بیشتری در گیربکس ایجاد می‌کنند و بیشتر این ایجاد حرارت باعث کاهش عملکرد روغن می‌شود چون یکی از نقش‌های روغن گیربکس در آن‌ها کاهش حرارت گیربکس است.

این ماشین‌ها هر 96000 تا 160000 کیلومتر نیاز به تعویض روغن گیربکس دارند. دقت کنید که این اعداد حدودی هستند و اگر از خودرو خود در مسیرهای سخت استفاده می‌کنید، زیاد در ترافیک می‌مانید، زیاد دنده عوض می‌کنید و به‌طور کلی زیاد از ماشین خود کار می‌کشید لازم است زودتر روغن گیربکس را عوض کنید. همچنین مدل ماشین و کیفیت قطعات آن روی زود استفاده شدن روغن اثر دارند.

معمولا پیشنهاد می‌شود روغن گیربکس را همزمان با تعویض صفحه کلاچ و دیسک عوض کنید و همچنین در نظر داشته باشید که معمولا روی جعبه روغن‌ها زمان لازم برای تعویض آن‌ها نوشته می‌شود.

چه زمانی روغن گیربکس را عوض کنیم

آیا علامت‌هایی وجود دارند که با دیدن آن‌ها نیاز به تعویض روغن گیربکس باشد؟

بله مانند بسیاری از موارد دیگر که با نشانه‌هایی خاص، عیب‌هایی از ماشین مشخص می‌شوند، مواردی هم وجود دارند که نشان از زمان تعویض روغن گیربکس دارند. البته این موارد بیشتر برای وقتی است که قبل از رسیدن زمانی که گفته شد این مشکلات ایجاد شوند وگرنه همیشه باید مراقب باشید که سر زمان مناسب روغن گیربکس را عوض کنید.

اگر مشکلاتی در تعویض دنده داشتید، اگر دنده در حالت معمولی از جای خود در می‌رود و اگر صداهای گیربکس زیاد و غیرطبیعی باشند لازم است که کیفیت روغن گیربکس خود را چک و اگر لازم است آن را تعویض کنید.

چطور سلامت روغن گیربکس را چک کنیم؟

به دلیل اینکه بازه‌هایی که برای تعویض روغن گفتیم طولانی هستند و همه افراد ممکن است نشانه‌هایی که گفتیم را در خودرو خود متوجه نشوند می‌توان مستقیم کیفیت روغن گیربکس را ارزیابی کرد. علاوه بر آن در بین دو تایم تعویض روغن گیربکس، باید در دوره‌هایی سطح و رنگ روغن چک شوند که از کارکرد درست آن اطمینان داشته باشیم.

یک راه خوب برای چک‌کردن سلامت روغن، نگاه کردن به رنگ و سطح آن است. روغن‌های تازه رنگ روشن (معمولا قرمز) دارند اما به مرور زمان و با جمع شدن مواد زائد در آن‌ها تیره‌تر می‌شوند و به سمت قهوه‌ای و مشکی می‌روند و دیگر آن شفافیت اولیه را ندارند.

طریقه چک کردن روغن گیربکس به این صورت است:

چند دقیقه ماشین را در حالت روشن بگذارید، دقت داشته باشید زمان بررسی روغن گیربکس ماشین پس از آن خاموش باشد و مدتی از روشن بودنش گذشته باشد. در اکثر خودروها میله‌ای برای سنجش روغن گیربکس در نظر گرفته شده است. آن را بیرون بکشید و با یک پارچه پاک کنید. دوباره آن را سر جایش قرار دهید و مجددا بیرون بکشید و این بار خط روغن را بررسی کنید و ببینید کم شده است یا نه. اگر کم شده بود یا رنگ آن آن طور که گفتیم قهوه‌ای یا تیره بود نیاز به تعویض روغن گیربکس دارید.

دقت داشته باشید در برخی موارد روغن شما سطح مناسبی دارد و رنگ آن هم طبیعی، شفاف و مایل به قرمز است اما باز هم چون عملکرد آن افت کرده و کارایی اولیه را ندارد، برای جلوگیری از آسیب به خودرو باید آن را عوض کنید.

همان گونه که در روش چک کردن روغن گیربکس گفته شد، برخی خودروها میله نشان‌گر سطح روغن گیربکس را ندارند و نمی‌توانید خودتان کیفیت روغن را ارزیابی کنید. در این موارد باید به مکانیک مراجعه کنید. در خودروهای اتومات هم باید میله نشانگر سطح روغن را در حالت روشن بودن خودرو و قرار داشتن دنده آن درحالت پارک بررسی کنید. عوامل آسیب زننده به رنگ خودرو را نیز بررسی بفرمایید.

آیا موارد دیگری هستند که تعویض روغن گیربکس در آن‌ها نیاز باشد؟

شرایط دیگری که تعویض روغن گیربکس در آن‌ها الزامی است:

  • اگر روغن شما آلوده به ماده دیگری حتی آب شده باشد. مثلا در اثر آب گرفتن روی آن یا افتادن ماشین در آب یا موارد دیگری آب قاطی روغن گیربکس شود دیگر آن کارایی اولیه را ندارد و روان‌سازی را انجام نمی‌دهد و باید حتما آن را تعویض کرد.
  • اگر در مخزن روغن شما نشتی یا سوراخی وجود داشته است که آن را تعمیر کرده‌اید حتما پس از آن باید روغن را تعویض کنید. این نشتی باعث کاهش سطح روغن و یا حتی آلوده شدن آن می‌شود. مکانیک‌ها همیشه پس از تعمیر نشتی روغن را عوض می‌کنند اما ممکن است گاهی فراموش شود و یا اگر نشتی کوچک است و خودتان این‌کار را انجام می‌دهید ممکن است فراموش کنید.
  • اگر هنگام چک کردن روغن گیربکس توسط خود شما یا مکانیک آلودگی خاصی در آن یافت شد حتما باید تعویض روغن گیربکس انجام شود.

اگر تعویض روغن گیربکس به تاخیر بیفتد چه مشکلاتی در پی دارد؟

تا به اینجا حتما کاربردهای روغن گیربکس و اهمیت آن در ماشین را متوجه شده‌اید و حتما می‌دانید که اگر تعویض آن انجام نشود با دیر انجام بشود مواردی که گفتیم روغن با آن‌ها در ارتباط است با مشکل مواجه می‌شوند. برخی از آسیب‌هایی که در اثر عدم تعویض به موقع روغن گیربکس به وجود می‌آیند در زیر آمده‌اند:

  • آسیب رسیدن به چرخ دنده‌ها و یاتاقان‌ها
  • لرزش خودرو و بالا رفتن دور موتور
  • سختی در تعویض دنده
  • در خودروهای دنده اتوماتیک ایجاد حالت تغییر دنده شدید
  • ایجاد صداهای اضافی از گیربکس خودرو در حالت خلاص و یا در هنگام تعویض دنده
  • افزایش حرارت و داغ شدن بیش از اندازه روغن گیربکس و حس شدن بوی سوختگی روغن

و در اثر همه این موارد عمر مفید خودرو و قطعات آن کم می‌شود و هزینه‌های سنگینی برای تعمیر روی دست شما می‌گذارد. پس اگر سلامت و عمر مفید خودرو برایتان اهمیت دارد، تعویض روغن گیربکس به موقع و چک کردن مداوم کیفیت آن یکی از مواردی است که همیشه باید مدنظر داشته باشید.

تعویض روغن گیربکس چطور انجام می‌شود؟

تعویض روغن گیربکس در هرماشین با توجه به نوع جعبه دنده و مدل آن صورت می‌گیرد که برای گیربکس دستی و اتوماتیک متفاوت است. سعی نکنید خودتان این کار را انجام دهید چون از کارهای تخصصی است که باید توسط تعمیرکار و مکانیک ماهر انجام شود.

برای تعویض روغن گیربکس به وسایلی مانند جک مخصوص و سینی نگهدارنده نیاز است. در ابتدا ماشین را از طریق جک بلندکرده و سپس سینی نگهدارنده در بخش تخلیه جعبه دنده قرار می‌گیرد. سپس اقدام به باز کردن پیچ‌های سینی گیربکس کرده و پس از باز کردن تمامی پیچ‌ها اجازه دهید تا روغن در سینی تخلیه شود. پس از تخلیه روغن، با برداشتن یک پیچ 10 میلی متری می‌توان فیلتر را برداشته و فیلتر جدید را نصب نمود.

جمع بندی

روغن گیربکس یکی از موارد حیاتی برای خودرو و عملکرد درست آن است. تعویض روغن گیربکس باید سر تایم مشخصی انجام شود و سلامت روغن گیربکس با چک کردن سطح و رنگ آن باید به صورت مرتب انجام شود.

نشانه‌هایی مثل سختی در تعویض دنده و یا صداهای اضافی وجود داردند که در صورت مشاهده آن‌ها می‌توان به عملکرد روغن گیربکس شک کرد. نوع آن در گیربکس‌های دستی و اتومات فرق دارد و باید توسط مکانیک تعویض شود.

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با متخصص برق و تعمیرات خودرویی مشورت کنید. اطلاعات بیشتر

بزرگوار به این مطلب امتیاز دهید

بر روی یک ستاره کلیک کنید تا به مقاله امتیاز دهید!

میانگین امتیاز 5 / 5. شمارش آرا: 1

اولین نفری باشید که به این پست امتیاز می دهد.

بازگشت به لیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.